Afyonkarahisar‘ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli ve Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyleri arasında yaşanmış, nesilden nesile aktarılan ve dillere pelesenk olan Al Fadimem türküsünün ardındaki hüzünlü sevda hikayesi, titiz bir çalışma ile gün yüzüne çıkarıldı. Gazetetakip.com.tr olarak, halk kültürümüzün bu önemli mirasının derinliklerine inerek, türkünün gerçek öyküsünü ve ilk sözlerini sizler için derledik.

TÜBİTAK Destekli Proje, Türkünün Kayıp Belleğini Canlandırdı

İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından hazırlanan proje, büyük ilgi gördü. Tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında yürütülen ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı bu çalışma, Al Fadimem türküsünün kaynağına inerek ilk elden bilgilerle zenginleştirildi.

Halk Kültüründe Söz ve Anlam Değişimleri İncelendi

Proje kapsamında, halk kültürünün canlı tanıkları olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymaları mercek altına alındı. Al Fadimem türküsünün ana karakterleri olan Fadime Bostan ve Efe Kadir’in yanı sıra, onlarla aynı dönemi yaşamış akrabaları ve köylüleriyle yapılan derinlemesine mülakatlar, araştırmanın temelini oluşturdu. Bu görüşmeler sayesinde, türkünün günümüze ulaşan formunun ardındaki gerçekler aydınlatıldı.

Yoksulluk ve Ayrılıkla Dolu Bir Sevda Türküsü

Yapılan araştırmalar, türkünün kahramanları Fadime ve Efe Kadir’in hikayesinin ne denli zorlu koşullarda yaşandığını ortaya koydu. Yetim ve maddi durumu yetersiz olan Efe Kadir, sevdiği kızı Fadime ile evlenebilmek için onu kaçırma kararı alır. Fadime de bu sevdaya gönüllü olarak katılır. Ancak o dönemin koşullarında, Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi, Efe Kadir’in tutuklanmasına yol açar. Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirilir. Bu acı ayrılık, Efe Kadir’in hapishanede yazdığı ve bestelediği türkülere yansır. İşte dillere destan Al Fadimem türküsü de bu dokunaklı hikayenin bir ürünüdür.

40 Yıllık Ses Kaydı Araştırmaya Işık Tuttu

Projenin en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş, 40 yıllık bir ses kasetinin gün yüzüne çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu nadide eser, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını kendi sesiyle okuduğunu belgeliyor. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, türkünün günümüzdeki sözlerinden farklılaşan ve daha önce hiç duyulmamış orijinal kıtalarını gün ışığına çıkarmada kritik bir rol oynadı. Bu sayede, Al Fadimem türküsünün kuşaklar boyunca nasıl bir değişim geçirdiği somut delillerle kanıtlandı.

Gazetetakip.com.tr olarak, bu değerli kültürel mirasın gün yüzüne çıkarılmasında emeği geçen tüm araştırmacıları ve emeği geçenleri tebrik eder, halk müziğimizin bu eşsiz örneğinin hak ettiği değeri görmesi temennisiyle haberi sizlere sunarız.