Denizli’nin Çameli İlçesi, Yeni Bir Bitki Türüyle Bilim Dünyasında Yerini Aldı
Doğanın kalbinden gelen sürprizler, bilim insanlarını heyecanlandırmaya devam ediyor. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü ilçesi Çameli, keşfedilen yeni bir bitki türüyle adından söz ettiriyor. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşü sırasında rastladığı ve dikkatini çeken pelemir bitkisinin, yapılan detaylı incelemeler sonucunda daha önce bilinmeyen bir tür olduğu anlaşıldı. Bu önemli keşif, Çameli pelemiri adıyla bilim literatürüne giriş yaptı.
Bilimsel Keşfin Detayları ve Süreci
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü titiz çalışmalar, bitkinin bilimsel adının ‘Cephalaria cameliensis’ olarak belirlenmesini sağladı. Türkçe’de ise Çameli pelemiri olarak adlandırılan bu nadide bitki, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine önemli bir katkı sunuyor. İki yıla yakın süren Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları kapsamında fark edilen ve laboratuvar ortamında incelenen bitki, morfolojik ve moleküler analizlerle türün özgünlüğünü kanıtladı.
Keşif sürecine öncülük eden Prof. Dr. Hasan Yıldırım, ilk gözlemin emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından yapıldığını belirtti. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile yapılan morfolojik değerlendirmeler ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya’nın gerçekleştirdiği ISSR analizleri, bitkinin mevcut türlerden belirgin farklılıklar taşıdığını ortaya koydu. Bilimsel makalenin, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanmasıyla, Çameli pelemiri uluslararası bilim dünyasında tanınmaya başlandı.
‘Çameli Pelemiri’nin Nadir Yaşam Alanı ve Koruma Durumu
Prof. Dr. Yıldırım, yaptıkları araştırmalar sonucunda Cephalaria cameliensis’in yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerde yayılış gösterdiğini vurguladı. Bitkinin yaprak yapısı, çiçek özellikleri ve genel görünümünün, yakın akrabası olan diğer Cephalaria türlerinden ayrıldığını belirtti. Moleküler analizlerin de bu ayrımı desteklediğini ekledi. Türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı göz önüne alındığında, IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor. Bu durum, Çameli pelemirinin korunması için acil önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye, Cephalaria Cinsi İçin Önemli Bir Merkez
Dünyada yaklaşık 100 tür ile temsil edilen Cephalaria cinsinin, Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir alana yayıldığını belirten Prof. Dr. Yıldırım, Türkiye’nin bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu ifade etti. Son keşiflerle birlikte Türkiye’deki Cephalaria türü sayısının 49’a ulaştığını ve bunların yaklaşık yarısının endemik olduğunu söyledi. Çameli pelemiri ve Cephalaria dumanii gibi yeni türlerin eklenmesiyle, ülkemizdeki endemik Cephalaria türlerinin sayısı 25’e yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun biyoçeşitliliği ve küresel önemini bir kez daha kanıtlıyor.
Prof. Dr. Yıldırım, keşif sürecinde desteklerini esirgemeyen Çameli Belediyesi ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini iletti. Bu tür keşiflerin, doğanın henüz gün yüzüne çıkmamış zenginliklerini ortaya koyduğunu ve yerel halkın doğa duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğinin güzel bir örneği olduğunu sözlerine ekledi. gazetetakip.com.tr olarak, bu tür değerli bilimsel gelişmeleri kamuoyuyla paylaşmaktan gurur duyuyoruz.
